گلیم نوعی فرش بدون پرز است که با درگیری تاروپود به یکدیگر ایجاد میشود . معمولا تار آن پنبه و پشم وگاهی نخ ابریشم و پود آن از نخهای پشمی و کرک و ابریشم به صورت رنگی استفاده می شود . این فرش در زبان فارسی نامهای مختلفی دارد. گلیم در افغانستان – گیلیم در اوکراین –بداس در قفقاز – لیاط در سوریه و لبنان – چیلیم در رومانی و همچنین کیلیم در ترکیه و لهستان و مجارستان و عربستان از جمله نامهای متفاوت ان است .

تاریخچه گلیم:

تاریخچه ی گلیم بافی به 3500 تا 5000 سال پیش از میلاد برمیگردد که تاریخ آن آغاز نساجی است  و استفاده از آن تقریبا در تمام ایران رایج است . گلیم و فرش ایرانی که سابقه چندین هزارساله دارد از ارزشهای هنری و اقتصادی و تجاری بالایی برخوردار است . این هنر اصیل و سنتی ایرانی در عرصه داخلی و جهانی همواره به عنوان یک هنر صنعت بی رقیب بوده که از چگونگی بوجود آمدن این هنر صنعت اطلاعات چندان دقیقی در دست نیست . نقوش بکار رفته در گلیم نمایانگر ارزشهایی بوده که از موجودات پیرامون محل زندگی آنها سرچشمه گرفته است و شرایط مختلف آب وهوایی تاثیر فراوانی در رنگ بندی ونقوش داشته است که گویای فرهنگ خاص زندگی افراد هر منطقه بوده است .

اجزای دار گلیم بافی:

الف) گوه (گاوه –گاز)

ب) گله (کجو-گرد)

ج) هاف ( شفت – چپگرد – پشت گرد )

د) نیمکت یا تخته

ه) وسایل تنظیم

ابزار گلیم بافی‌ :

1- دفه

2- پنجه

3- قیچی

4- قلاب ( که تشکیل شده از 3 قسمت :دسته .بدنه .نوک )

5- سوکه

انواع بافته هاي گليمي :

زيلو
انواع نقشه هاي زيلو :1-نقش پرته توري (پره توري) 2-نقش جناغي 3-نقش گره 4-نقش گزشنه 5-نقش مسجدي

 جاجيم
جاجيم در عين ظرافت و زيبايي و دقتي كه مي بايست صرف بافتن آن گرددسنتي ترين روش بافندگي را مجسم مي سازد و ابزار موردنياز آن ساده ترين وسايل بوده و مهمترين عامل در امر بافت انرژي بازوي بافندگان است .بافت جاجيم پس از تهيه نخ مورد نياز (پشم)در رنگهاي محتلف با چله كشي شروع مي شود واغلب تمام مراحل بافت مخصوصا چله كشي آن باز و شبيه به چله رواني قالي هاي فارسي بافت صورت مي گيرد طول محوطه آن مهم است و عرض آن چندان مهم نيست به طوري كه در يك اتاق نسبتا تنگ نيز مي شود چله كشي را انجام داد و گلوله هاي رنگي نخ توسط شخص چله كش به دور اين ميخهاي چوبي گردانده مي شود
طريقه بافت:پس از گذراندن پود از لابلاي تارهاي چله و با دو دست توسط قطعه چوبي به نام قليچ يا قليش (قليچ قطعه چوبي است بيشتر از عرض چله كه معمولا از چوب سقز درست مي كنند يك لبه آن تيز و لبه ديگرش پهن تر است )ضرباتي بين تارهاط چله وارد مي نمايدتا پود كاملا بين آنها محكم شود. 

 شيريكي پيچ (شريكي پيج)
شيريكي پيچ نامي است كه بافندگان عشاير و گاه روستايي به نوعي از گليم مي دهند.اين نوع گليم از دور شبيه به قالي است و نقوش آن با گره ايجاد مي شودو نقش پود در بافت انتها اتصال كليه تارها بهم مي باشد بطوريكه پود در اينجا اصلا آشكار نيست.
طرح و نقش :
طرح و نقش شيركي پيچ چندان يكسان نيست و از تنوع كافي برخوردار است .

ورني
گليمي فرش نما است كه بدون نقشه و بصورت ذهني توسط زنان و دختران دشت مغان و عشاير حومه اهرارسباران و مشكين شهر و آذربايجان شرقي توليد مي شود.
بيشتر نقوش آن از اشكال حيوانات و وحوش منطقه تاثير پذيرفته است .حيواناتي چون گوزن آهو بز سگ بوقلمون مرغ و خروس گربه مار وعقاب گوسفند و ببر وشتر روباه و شغال و طاووس و پرندگان محل كه به صورت ساده و هندسي بافته مي شود و رنگهاي ورني بيشتر داراي زمينه لاكي سرمه اي كرم سفيد پيازي و آبي روشن است .

سوما ك
گفته مي شود كه واژه سوماك ازنام شماخي شهر قفقاز گرفته شده كه در آنجا در طي قرنها گليمهاي ظريف گلدار پود نما بافته شده است .بافت سوماك بيشتر با بافت پود پيچ انجام مي گيرد ظريفترين گليمهاي سوماك از قفقاز مي آيد و در قرن اخير در بلوچستان توليد مي شود .گليمهايي كه با شيوه سوماك بافته شده است بسيار با دوام و سنگين است و اغلب ظرافتي استادانه نشان مي دهد.

آموزش كامل را در لينكهاي زير ببينيد :
تاريخچه و معرفي گليم
ابزار و مواد اوليه گليم بافي
رنگها و رنگ آميزي الياف
چله كشي و كجوبندي
عمليات بافت گليم
عمليات تكميلي
ويژگيهاي فني و آسيب شناسي گليم

1-عنوان شغل:

صنایع دستی

2-تعریف شغل:

به مجموعه صنایعی که با دست وابزار اولیه انجام میشود ودر ان ماشین هیچ دخالتی ندارد واز این صنایع در زندگی روزمره استفاده میشود.

3-رشته مرتبط باشغل:

قلم زنی،جاجیم بافی،معرق کاری،گلیم بافی

4-شرح وظایف ومسئولیتهای اصلی شغل:

دقت وظرافت در کارودخالت دادن هنر واحساس به طوری که استفاده کننده مجذوب صنعت شود وبه راحتی وزیبایی در زندگی روزمره بتواند از ان استفاده کند.

5-اهمیت وضرورت شغل:

این صنعت طوری است که به جامعه کمک می کند تا بتواند از مواد اولیه وحتی بازیافتی رادوباره به چرخ تولیدبرگردانندوبنحوی ان را مورد استفاده عموم قرار دهند.

6-مدارک تحصیلی لازم برای احراز شغل:

این مقطع تا حد لیسانس فعلا برای تحصیل در دانشگاه مدرک ارائه میدهدوتا حد دکترا برای پیشرفت در این رشته میتوان پیش رفت ولی افراد بی سواد هم با اموزش میتوانند روی هنر صنایع دستی کار کرده واز این راه کسب درامد نمایند.

7-مهارتها،تجارب هاودوره های اموزشی ویژه برای احراز شغل:

تحصیلات عالیه4سالهدر مراکز دانشگاهی ومراکز فنی وحرفه ای سازمان میراث فرهنگی،سازمان صنایع دستی متذکر شد. پس از گذراندن مقطع کارشناسی،مهارت خاص دیگری لازم نیست مگر اینکه برای دوره های تخصصی شخص بخواهد دوره های خاصی رامرتبط به این صنعت (صنایع دستی)بگذراند.

8-شرایط محیط کار:

برای بعضی از حرفه های صنایع دستی محیط سرپوشیده لازم است ولی برای امکانات امنیتی لازم جهت حفظ بهداشت تن وروان فراهم نمود

9-وسایل وابزار لازم برای انجام شغل:

در رشته ی صنایع دستی به علت تنوع حرفه ها هر حرفه به تناسب نیاز به مواد ومصالح خاص خود نیاز دارد که از این مقوله خارج است. مثلا حرفه قلمزنی، مس:ورقه های مسی،قیر،طرح نقشه،جهت حک کردن بر روی مس،چکش،قلم و… نیاز است.

10-خصوصیات جسمانی وتوانایی های بدنی لازمبرای انجام شغل:

در این شغل خصوصیات جسمانی خاصی لازم نیست ولی یک صنعتگر صنایع دستی باید از توان بدنی لازم_دید لازم_حرکت دست ها وهماهنگی بین دست ها وچشم ها،دقت وتیز بینی لازم برخوردار گرددوعلاوه برهمه این ها احساس هنری که بتواند از روح خود در جسم بی جان زیبایی وخلاقیت ایجاد نماید.

11-معلولیتهای بی اثردر انجام شغل:

معلولیتهای سطحی که به ارائه صنعت وامور محوله خدشه ای وارد نکند.

12-خصوصیات روانی وتوانمندیهای ذهنی لازم برای انجام شغل:

صنعتگر باید از دقت،سرعت عمل هوش وبنیه کافی ودید قوی در حد لازم برخوردار باشد.

13-رغبتهای موردنیاز در انجام شغل:

علاقه به هنر دستی حوصله ودقت فراوان استعداد وبه کار گیری خلاقیت های درونی در انجام این کار موثر است.

14-ویژگی های شخصیتی (عاطفی اجتماعی ورفتاری)لازم برای انجام شغل:

قبول مسئولیت وتوانایی کاروداشتن روح هنری استعداد کافی وعشق به هنر از ویژگی های این شغل است.

15-محلهای اشتغال واستخدام:

سازمان میراث فرهنگی-سازمان فرهنگی وحرفه ای-دانشگاه هنرستان ها ودبیرستان ها(تدریس در رشته هنر) از محل های اشتغال واستخدام این صنعت می باشد.

16-جنبه های مالی وحقوقی:

در این شغل بسته به ظرافت وزمان واندازه و ابعاد شیئی که ایجاد میشود میتوان کسب درامد نمود.ومیزان درامد را بالا برد وحقوق ثابتی ندارد وشخص تا زمانی که بتواند هنر ظریف وخاصی را ارائه دهد حتی با اموزش ان به دیگر علاقه مندان میتواند کسب درامد کند

17-شرایط ارتقا:

یک صنعتگر هنرمند با دقت وظرافت وحوصله ی فراوان میتواند خود را تا حد زیادی ارتقا دهد.

18-نحوه استخدام و ورود به شغل:

با فراگیری هنر چه در اماکن دولتی هنرستان هامراکز فنی و حرفه ای سازمان صنایع دستی ومیراث فرهنگی .چه در مکان های اموزشی خصوصی وتخصصی میتوان کسب مدرک نمود ودر بعد از ان در همین مکان ها هم جهت استخدام اموزش یا ارائه کار هنری به کار وکسب درامد پرداخت.

19-ارتباطهای شغلی:

این شغل هم در مسیر ارائه هنر هم اموزش ان به دیگران وعرضه ی ان به مردم میتوان ارتباط برقرار کرد .

20-مطلوبیتهاومحدودیت های شغل صنایع دستی:

بستگی به حوصله واستعداد وذوق هنری دارد که با احساس وذوق هنرمند ارتباط دارد در غیر این صورت شخص دچار محدودیت میشود ونمی تواند به کار ادامه دهد

21-اتحادیه وانجمن وتشکیلات حرفه ای وابسته به شغل:

اتحادیه صنایع دستی وانجمن های هنری در این شغل وجود دارد. حتی تعاونی ها وصنف های مختلف مرتبط با این رشته در کشور وجود دارد

22-اینده شغل:

از نظر اقتصادی:با توجه به شرایط خاص وسخت کاری نیاز به توجه خاص مسئولین دارد ودولت باید از هنرمندان جهت صادرات مصنوعات صنعتگران توجه خاص وهمکاری های لازم را بنماید.از نظر اجتماعی:با توجه به نیاز مردم به هنر ووسایل زندگی که با هنر امیخته شده باشد صنعتگران از موقعیت اجتماعی ومقبولیت خاصی برخوردارند.

23-مراحل وجریان یک روز عادی برای شغل:

ایجاد وسایل امنیتی وبهداشتی ومرتب نمودن کارگاه ووسایل مرتبط با هنر وصنعت-تهیه نمودن طرح ونقشه اولیه-تهیه نمودن وسایل کاروصنعت-ارائه به محل های فروش-ایجاد سایت هنری واشنا کردن مردم با این وسایل تهیه شده.

24-محل وراه های کسب اطلاعات بیشتردربارهی شغل:

بهترین راه جهت کسب اطلاعات پرسش از هنرمندان وسازمان های مرتبط مثل سازمان فنی وحرفه ای سازمان میراث فرهنگی- هنرستان های مختلف میباشد همچنین مطالعه ی کتب هنری وعلمی پیرامون این رشته میباشد

25-توصیه وپیشنهاد لازم برای داوطلبان ورود به این شغل:

داوطلبان ورود به این شغل باید با اگاهی به سنین کافی به این شغل وارد شوند.همچنین با مشاهده محیط کار و وظایف هنرمندان وسنجش استعداد وذوق وتوانایی های خود این شغل را انتخاب نمایند.